Gershwin Bonevacia (33): de jongen die moeite had met lezen en een van Nederlands belangrijkste dichters werd

De jongen die niet goed kon lezen

Gershwin Bonevacia was een jaar of tien toen duidelijk werd dat er iets aan de hand was. Op school bleven zijn resultaten achter. Vooral lezen ging moeilijk. Waar andere kinderen steeds gemakkelijker door teksten heen kwamen, bleef hij worstelen met letters en woorden.

Zijn leesniveau was zelfs zo laag dat er werd getwijfeld of hij in groep acht de Cito-toets wel zou mogen maken. Na onderzoek bleek dat hij dyslexie had. Hij kreeg extra ondersteuning. Maar die hulp bestond vooral uit meer oefenen. Nog meer lezen, nog meer schrijven.

Pas veel later begon Gershwin echt te begrijpen wat dyslexie voor hem betekende. In een interview uit 2026 met de HOI Foundation vertelde hij hoe hij zichzelf lange tijd had bekeken door de ogen van anderen. De schoolresultaten en de moeite met lezen hadden invloed op zijn zelfbeeld.

Het bijzondere is dat hij uiteindelijk juist in taal zijn grootste talent zou ontdekken. Want wanneer hij een woord niet goed kon schrijven, moest hij iets anders bedenken. Een synoniem. Een andere omschrijving. Soms een heel nieuw beeld.

Zijn beperking dwong hem om creatief met taal om te gaan. Wat begon als een manier om moeilijke woorden te vermijden, werd jaren later een herkenbaar onderdeel van zijn schrijfstijl.

Van Curaçao naar Rotterdam-Zuid

Gershwin werd in 1992 geboren in Rotterdam. Een deel van zijn jeugd bracht hij door op Curaçao. In 2002 keerde hij terug naar Nederland. Hij kwam terecht in Rotterdam-Zuid, in de omgeving van het Prinsenplein.

Het was een buurt waar verschillende culturen en levens elkaar kruisten. Gershwin zag er gezinnen die het goed hadden, maar ook gezinnen waar grote problemen speelden. Hij leerde op jonge leeftijd hoe verschillend mensen kunnen opgroeien.

Sommige kinderen hadden een stabiel thuis. Anderen leefden met onzekerheid, armoede of conflicten. Ook racisme maakte deel uit van de wereld die hij om zich heen zag. Veel van die gebeurtenissen kon hij als kind nog niet goed plaatsen.

Pas later ontdekte hij hoeveel invloed die ervaringen op hem hadden gehad. In 2024 vertelde hij aan Uitagenda Rotterdam dat zijn jeugd hem had geleerd om verschillen tussen mensen te omarmen en niet te snel te oordelen.

Hij wilde begrijpen waarom mensen deden wat ze deden. Die nieuwsgierigheid zou uiteindelijk de basis vormen van zijn werk als dichter.

Eerst wilde hij voetballer worden

Zoals zoveel jongens droomde Gershwin aanvankelijk niet van een carrière als schrijver. Hij wilde profvoetballer worden. Hij speelde in de jeugd van Sparta Rotterdam. Voetbal bood hem een wereld met duidelijke regels, een team en een doel.

Maar een professionele voetbalcarrière kwam er niet. Geleidelijk ontdekte hij een andere manier om zichzelf uit te drukken. Hij raakte geïnspireerd door verhalen over Nelson Mandela en begon zich steeds meer te interesseren voor maatschappelijke thema's en voor de kracht van woorden.

In plaats van het voetbalveld werd het podium uiteindelijk zijn plek. Het is een opmerkelijke ontwikkeling. Een jongen die moeite had met geschreven taal, koos uitgerekend het schrijven als zijn belangrijkste instrument.

Zesduizend boeken, zonder grote uitgever

In 2017 bracht Gershwin zijn eerste dichtbundel uit: Ik heb een fiets gekocht. Niet via een grote uitgeverij die uitgebreide campagnes voor hem organiseerde. Hij gaf het boek zelf uit. En hij ging zelf op pad om het te verkopen.

Het was een aanpak die meer deed denken aan een onafhankelijke muzikant die zijn eigen platen verkoopt dan aan de traditionele literaire wereld. Gershwin trad op, ontmoette mensen en bracht zijn gedichten rechtstreeks bij zijn publiek.

Uiteindelijk verkocht hij meer dan 6.000 exemplaren. Voor een in eigen beheer uitgegeven poëziebundel was dat een opvallend resultaat. Later verscheen het boek opnieuw bij uitgeverij Das Mag. De jongen die op school zoveel moeite had met lezen, had inmiddels duizenden mensen aan het lezen gekregen.

De stad werd zijn podium

In maart 2019 werd Gershwin benoemd tot de achtste stadsdichter van Amsterdam. Hij was 26 jaar. De functie bracht hem in een bijzondere positie. Amsterdam heeft een lange literaire geschiedenis, met schrijvers en dichters die de stad op talloze manieren hebben beschreven.

Nu kreeg een jonge dichter met Curaçaose wortels en een jeugd in Rotterdam-Zuid de opdracht om woorden te geven aan het Amsterdam van zijn tijd. Hij schreef maandelijks gedichten voor Het Parool en trad op bij gebeurtenissen in de stad.

Maar zijn stadsdichterschap ging over meer dan officiële gelegenheden. Gershwin wilde ook mensen bereiken die normaal gesproken nauwelijks met poëzie in aanraking komen. Jongeren. Mensen uit verschillende buurten. Amsterdammers die zichzelf niet vanzelfsprekend herkennen in de traditionele literaire wereld.

Voor hem moest poëzie niet alleen in boeken en theaters bestaan. Ze moest ook op straat kunnen leven. Zijn gedichten gingen over identiteit, afkomst, samenleven, kwetsbaarheid en de manier waarop mensen elkaar kunnen begrijpen.

Hij vervulde de functie tot januari 2022. In 2024 verscheen De stad is ook van mij, waarin zijn werk als stadsdichter werd verzameld. De titel was veelzeggend. Amsterdam behoort niet alleen toe aan de mensen die er al generaties wonen, of aan degenen die het zich kunnen veroorloven om midden in de stad te blijven wonen.

Ook een nieuwe Amsterdammer kan de stad tot de zijne maken.

Terug naar de jongen op het Prinsenplein

In 2023 maakte Gershwin een nieuwe stap. Hij ging het theater in met de autobiografische voorstelling Terug naar Prinsenplein. Daarin keerde hij terug naar zijn jeugd in Rotterdam-Zuid. Naar de jongen van tien.

Naar de gebeurtenissen die hij als kind had meegemaakt, maar pas als volwassene echt begon te begrijpen. De voorstelling ging over familie, identiteit, afkomst en sociale verschillen. Maar ook over herinneringen die jarenlang blijven doorwerken.

Het publiek kreeg geen traditioneel toneelstuk te zien. Gershwin gebruikte poëzie, spoken word, muziek en beeld om zijn verhaal te vertellen. De voorstelling werd lovend ontvangen. NRC waardeerde haar met vijf ballen en Het Parool rekende de productie tot de beste voorstellingen van 2023.

Gershwin speelde de voorstelling bijna honderd keer, in Nederland en het Caribisch gebied. Hij trad op in onder meer Amsterdam, Rotterdam, Suriname, Bonaire en Curaçao. Een bijzonder onderdeel was dat de voorstelling zowel in Amsterdam als Rotterdam de Wijkjuryprijs won.

Juist publiek dat niet vanzelfsprekend tot de vaste theaterbezoekers behoort, bleek geraakt door zijn verhaal. De jongen die ooit met zijn eigen woorden worstelde, wist inmiddels volle zalen met diezelfde woorden te raken.

Een dichter die niet alleen voor volwassenen schrijft

Gershwin bleef zich ook inzetten voor jongeren. Dat is begrijpelijk gezien zijn eigen schoolervaringen. Hij weet hoe het voelt als je moeite hebt met lezen en schrijven, terwijl de wereld om je heen juist die vaardigheden gebruikt om te bepalen hoe goed je het doet.

Hij werkte mee aan projecten om kinderen en jongeren met poëzie in aanraking te brengen. Ook vertaalde hij boeken van de Amerikaanse dichter en spokenwordartiest Amanda Gorman, waaronder Zo klinkt verandering en Ooit, ergens.

In 2022 schreef hij mee aan 3PAK, het gratis geschenk van de Boekenweek van Jongeren. Voor het eerst maakte een dichter deel uit van het schrijversteam. Het onderstreepte zijn overtuiging dat taal niet alleen voor een bepaalde groep mensen is.

Iedereen kan een verhaal vertellen. En soms hebben juist mensen die moeite hebben met taal een onverwachte manier om die te gebruiken.

Een belangrijk moment voor Amsterdam

In 2024 stond Gershwin op het podium van de Ziggo Dome tijdens de feestelijke opening van de viering van 750 jaar Amsterdam. Het was een groot moment in een stad die hij enkele jaren eerder nog als stadsdichter had mogen vertegenwoordigen.

Zijn eigen loopbaan liep inmiddels van kleine poëzieoptredens tot grote theaterzalen en nationale evenementen. Maar hij bleef zoeken naar nieuwe vormen. In 2025 verscheen een korte film gebaseerd op zijn bundel Toen ik klein was, was ik niet bang.

Datzelfde jaar stond hij op theaterfestival De Parade met Gershwin Unplugged, waarin hij zijn muzikale kant verder liet horen. Poëzie werd bij hem steeds meer verbonden met jazz, soul, rap en andere muzikale invloeden.

Hij was niet langer alleen dichter. Hij ontwikkelde zich tot een artiest die verschillende disciplines samenbracht.

2026: de hoogste erkenning voor zijn woorden

Op 24 januari 2026 kwam er bijzonder nieuws. Gershwin Bonevacia kreeg de Gouden Ganzenveer. Dat is een belangrijke Nederlandse culturele onderscheiding voor iemand die veel heeft betekend voor het geschreven woord.

Gershwin was 33 jaar. Daarmee werd hij de jongste winnaar in de geschiedenis van de prijs. Eerdere ontvangers waren onder anderen Adriaan van Dis, Geert Mak en Nelleke Noordervliet. De jury prees zijn taalgebruik, zijn maatschappelijke betrokkenheid en het vermogen om mensen met zijn gedichten te verbinden.

Juryvoorzitter Kim Putters benadrukte onder meer zijn band met zijn Curaçaose achtergrond en met jongeren die, net als hij, dyslexie hebben. Op 13 april 2026 werd de prijs in Amsterdam uitgereikt. Het contrast met zijn jeugd was nauwelijks groter denkbaar.

Op de basisschool werd getwijfeld of hij wel voldoende kon lezen om aan de Cito-toets deel te nemen. Ruim twintig jaar later ontving hij een van de belangrijkste Nederlandse onderscheidingen voor taal en literatuur.

Niet ondanks het feit dat hij anders met taal omging, maar mede dankzij de creativiteit die hij in dat proces had ontwikkeld.

Waarom dyslexie voor hem meer is dan een beperking

In 2026 sprak Gershwin openhartig met de HOI Foundation over zijn ervaringen met dyslexie. Hij vertelde dat hij als kind vooral extra oefeningen kreeg, maar weinig uitleg over wat dyslexie eigenlijk betekende.

Veel aandacht ging uit naar de dingen die niet goed gingen. Veel minder naar de manieren waarop zijn brein juist anders werkte. Later ontdekte hij dat zijn bijzondere verhouding met taal hem ook iets had opgeleverd.

Omdat hij woorden soms niet kon spellen, ging hij zoeken naar alternatieven. Daardoor ontwikkelde hij een grote woordenschat en leerde hij om in beelden en metaforen te denken. Dat betekende niet dat de problemen verdwenen.

Maar hij leerde anders naar zijn eigen mogelijkheden kijken. Het is een belangrijk onderdeel van zijn verhaal. Niet omdat iedere leerling met dyslexie uiteindelijk een bekende schrijver kan worden. Maar omdat schoolsucces niet altijd voorspelt welke talenten iemand later zal ontwikkelen.

Zijn nieuwe wereld: muziek

In de zomer van 2026 stond Gershwin opnieuw op De Parade, dit keer met de muziekvoorstelling Gershwin's Garden. Hij combineerde er gesproken woord, zang en muziek. In hetzelfde jaar werkte hij aan Omhoog, zijn aangekondigde debuutalbum.

Ook trad hij met een liveband en het ZO! Gospel Choir op in musea, waaronder het Van Gogh Museum in Amsterdam. Het project Concert at the Museum bracht poëzie samen met gospel, jazz, soul en rap. Gershwin bleef dus niet stilstaan bij zijn succes als schrijver.

Hij onderzocht hoe zijn woorden konden veranderen wanneer ze onderdeel werden van muziek. Na de dichtbundels, de stadsdichtersrol en zijn theaterwerk werd dit een nieuw hoofdstuk in zijn kunstenaarschap.

Van Rotterdam-Zuid naar Amsterdam, en verder

Gershwin is geen Amsterdammer die zijn hele leven in dezelfde straat heeft gewoond. Hij werd geboren in Rotterdam, groeide deels op Curaçao op en bracht belangrijke jeugdjaren door in Rotterdam-Zuid. Pas later werd Amsterdam zijn thuis.

Dat maakt hem misschien juist een interessante Amsterdammer voor deze serie. Een stad bestaat namelijk niet alleen uit mensen die er geboren zijn. Ze bestaat ook uit mensen die erheen komen, zich er ontwikkelen en er iets aan toevoegen.

Gershwin gaf Amsterdam drie jaar lang woorden als stadsdichter. Hij schreef over de mensen en gebeurtenissen die de stad vormden. En Amsterdam gaf hem een podium waarop hij zich verder kon ontwikkelen.

Zijn verhaal verbindt verschillende plekken, culturen en generaties. Niet omdat die allemaal hetzelfde zijn. Maar omdat ze samen deel uitmaken van wie hij is geworden.

De jongen die zijn eigen woorden vond

Op zijn 33ste heeft Gershwin al veel bereikt. Hij heeft duizenden boeken verkocht, nationale prijzen gewonnen, grote zalen gevuld en jarenlang namens Amsterdam gedichten geschreven. Maar zijn verhaal begint niet bij een prijs of een podium.

Het begint bij een jongen op de basisschool die moeite had met lezen. Een jongen bij wie de cijfers achterbleven en van wie de toekomst nog allerminst vaststond. Een jongen die ontdekte dat woorden ingewikkeld konden zijn, maar ook iets moois konden opleveren.

En die niet ophield met zoeken naar zijn eigen manier om ze te gebruiken. Dat hij uiteindelijk dichter werd, is bijzonder. Dat hij de jongste winnaar van een belangrijke Nederlandse taalprijs werd, is uitzonderlijk.

Maar misschien zit het belangrijkste van zijn verhaal ergens anders. In het feit dat hij niet alleen voor zichzelf een plek in de wereld van de literatuur heeft gevonden, maar die wereld ook toegankelijker probeert te maken voor anderen.

Voor jongeren die zichzelf niet herkennen in boeken. Voor mensen die denken dat poëzie niet voor hen bedoeld is. En voor kinderen die op school moeite hebben met lezen en schrijven en daardoor misschien gaan twijfelen aan hun eigen mogelijkheden.

Gershwin Bonevacia laat zien dat je niet altijd goed hoeft te zijn in de manier waarop iets wordt aangeleerd, om er uiteindelijk iets bijzonders mee te kunnen doen. En dat maakt hem een bijzondere Amsterdammer.

Bronnen

Officiële biografie op gershwinbonevacia.nl, interview over dyslexie bij de HOI Foundation (2026), NOS over de Gouden Ganzenveer (24 januari 2026) en een interview in Uitagenda Rotterdam (2024). Dit portret is gebaseerd op openbare bronnen en bevat geen nieuw interview.